Dan pobede – sećanje na krvave tragove fašizma

U Drugom svetskom ratu poginulo je između 55 i 60 miliona ljudi, a tačni podaci o žrtvama na području nekadašnje Jugoslavije, nikada nisu utvrđeni

Kraljevo ima poseban razlog za obeležavanje 9. maja, dana pada fašizma, zato što su za vreme Drugog svetskog rata u Kraljevu streljane hiljade ljudi. Mnoge porodice u tom, ali i u ratovima devedesetih su ostale bez svojih najmilijih, a sve žrtve uzidane su u slobodu našeg grada.

Deveti maj – kao Dan pobede, obeležava se u znak sećanja na dan kada je u Berlinu, 9. maja 1945. godine potpisana bezuslovna kapitulacija nacističke Nemačke. U ime Nemačke akt je potpisao feldmaršal Vilhelm Kajtel, u ime Sovjetskog Saveza maršal Georgij Žukov, a u ime zapadnih saveznika britanski vazduhoplovni general Artur Teder. Time je formalno završen Drugi svetski rat u Evropi, ali su ostaci nemačkih trupa još nekoliko dana davali otpor, između ostalih i u Jugoslaviji (do 15. maja).

U znak sećanja na žrtve vence su – na Spomenik otpora i pobede u parku kod Glavne železničke stanice u Kraljevu, danas položile zvanične delegacije grada, Raškog okruga, vojske, policije, udruženja porodica palih boraca, ratnih vojnih invalida, učesnika ratova 1991-1999 i Društva za negovanje tradicija oslobodilačkih ratova „Jovo Kursula“.

Dan pobede – sećanje na krvave tragove fašizma – foto V. Vasić

Dr Milan Matijević, predstavnik ovog udruženja podsetio je da je čak 33.000 nemačkih vojnika bilo u našem gradu. Baš trasom pored Spomenika otpora i pobede Nemci su sprovodili zarobljene: đake, studente, profesore, radnike železničke radionice i fabrike aviona, žene, stručnu radnu snagu, Kraljevčane i izbeglice koje su ovde tražile utočište…

On je podsetio da je fašizam ostavio dubok, krvav trag u gradu na Ibru i u celoj Srbij, ocenio je kraljevački hroničar dr Milan Matijević.

Fašizam je streljao šest hiljada nedužnih talaca. Oni ni tada nisu stali sa ubijanjem, već su i 1943. godine izvršili masovno streljanje na aerodromu kada je ubijeno 99 nevinih talaca. Povlačeći se sa fronta iz Grčke, Nemci su u Kraljevu vršili pretovar žive sile i ratnog materijala iz vagona normalnog u vagone uzanog koloseka, a nakon toga su se kretali dalje prema Višegradu. Povlačeći se, napravili su jak mostobran u Kraljevu. Vodile su se tada jake borbe i  tek 42 dana nakon oslobođenja Beograda, konačno je oslobođeno i Kraljevo. U borbama za oslobođenje Kraljeva poginulo je 67 partizana dok je više od 100 100 ranjeno. Nastradalo je 357 crvenoarmejaca, koji su sahranjeni u Vrbi, Podunavcima, Ratini, Vitanovcu.

Dr Milan Matijević

U Drugom svetskom ratu koji je trajao nešto manje od šest godina, našla se 61 država i oko 110 miliona vojnika. Procene govore o 50 do 80 miliona poginulih, od toga je civila bilo između 38 i 55 miliona. Državna komisija bivše Jugoslavije svojevremeno je objavila da je u ratu poginulo 1.706.000 osoba, među njima više od 300.000 boraca.

M. M. D.

Ostavite komentar

E-mail adresa se ne objavljuje. Obavezna polja *