Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography
Zvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivna
 

17. april 2017.

Bogorodičina i Kraljeva crkva u Studenici, sagrađene od belog mermera, sadrže reprezentativnu zbirku vizantijskog slikarstva 13. i 14. veka, a freske su oslikali najbolji majstori tog vremena

Na padinama Radočela, pokraj reke Studenice, „gde beše pusto lovište zverova”, sagradio je manastir Stefan Nemanja „za pokoj i umnoženje čina kaluđerskog”.

Ta namera velikog župana da podigne svoju grobnu crkvu i posveti je Bogorodici Dobrotvorki, kroz vekove je dobila daleko veći značaj.

Jer, Studenica je postala duhovno stecište i središte srpskog naroda, uzor potonjim manastirima, imala je snažan uticaj na očuvanje mlade srpske države, na uspostavljanje kulta dinastije Nemanjića...

I više od toga. U umetničkom smislu, ovaj pravoslavni manastir je univerzalna vrednost za čitavo čovečanstvo. Zato je 1986. godine upisan na listu Uneska, uz obrazloženje da je „Studenica, osnovana krajem 12. veka od tvorca srpske države, najveći i najbogatiji pravoslavni manastir u Srbiji.

Dva glavna spomenika, Bogorodičina i Kraljeva crkva, sagrađene od belog mermera, sadrže reprezentativnu zbirku vizantijskog slikarstva 13. i 14. veka”.

Tako, upisom na pomenutu listu, svet baštini velelepno zdanje srpske svetinje, koje je u arhitektonskom smislu originalno delo, pomirenje vizantijske tradicije i romaničkog uticaja. Duh romantike posebno je uočljiv na monumentalnoj fasadi Bogorodične crkve, građene od plemenitog radočelskog mermera. Ta stilska različitost ilustruje i položaj tadašnje Srbije, na razmeđi između pravoslavnog i zapadnog sveta.

NAJSTARIJI SRPSKI ČASOVNIK

Malo je poznato da se uz južni portal Bogorodične crkve u Studenici nalazi i najstariji srpski časovnik, sunčanik, koji se sastoji od pokazivača senke i polukružnog časovnog polja. Na njemu senka, umesto na brojke, pada na slova, jer u staroslovenskom jeziku nije bilo cifara za obeležavanje brojnih vrednosti, a smatra se da je vizantijsku tradiciju pravljenja sunčanika u Srbiju doneo Sveti Sava.

Crkve su oslikavali najbolji majstori tog vremena, što je posebno vidljivo na fresci Hristovog raspeća u Bogorodičnoj crkvi. I kralj Milutin, ktitor manje crkve u ovom kompleksu, angažovao je najbolje majstore freskoslikarstva, što posebno važi za fresku na kojoj je prikazano rođenje Bogorodice...

Gordana Gavrić, arheolog kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture, podseća da značaj manastira Studenice kreće od prenosa Nemanjinih moštiju iz Hilandara, dešavanja čuda na njegovom grobu, stvaranja mita i slavljenja Stefana Nemanje kao svetitelja i zaštitnika svog otačastva. NJegovom kanonizacijom prvi put se dešava da jedan srpski svetitelj uđe u sakralnu istoriju hrišćanskog sveta. U Studenici se prvi put pojavljuju napisi na srpskom, a tu je pisano i prvo književno delo, jedno zakonopravilo...

Sve to doprinelo je da ovaj manastir bude na listi svetske kulturne baštine, ali to nije zauvek i ne mora tako ostati. Može biti i obrisan, ako država ne brine planski i programski o ovom bogatstvu.

Uvek su prioritet projekti vezani za spomenike na listi Uneska, pa je tako i što se tiče Studenice. Istina, najveći broj tih poslova je u nadležnosti Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, ali mi je poznato da se mnogo radilo i kad je reč o arheologiji, zatim arhitekturi, živopisu... Radilo se dugo, stručno i strpljivo na zaštiti fasade, na arheološkim projektima. Poslednjih godina velike arheološke radove vodio je dr Marko Popović i ti rezultati su publikovani. Međutim, bilo je i prekida, uglavnom zbog nedostatka novca, pa bi možda morao da postoji fond za, primera radi, Studencu iz kojeg bi se sredstva kontinuirano crpela – smatra Gordana Gavrić.

Kompleks manastira Studenice nema okruženje koje bi značilo povećan rizik za očuvanje ove vrednosti. Ali podsećamo da je pre skoro tri decenije, stručna javnost „odbranila” manastir, protiveći se podizanju brane i gradnji velikog jezera za vodosnabdevanje zbog moguće promene mikroklime i povećanog rizika za živopis u crkvama.

Manastirski kompleks uvek je bio, a i sada je otvoren za stručnjake, za njihova istraživanja, savetovanja, ali je u odnosu na raniji period smanjen broj kulturnih manifestacija. Kako nam je iguman Tihon ranije objašnjavao, osnovni razlog za to je nedostatak novaca.

autor: Miroljub Dugalić

 

izvor: „Politika online“ (http://www.politika.rs/scc/clanak/378569/Najveci-i-najbogatiji-manastir-u-Srbiji)

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

0 Comments