RESTAURACIJA POSLE POLA VEKA

10. decembar 2016.

Na teritoriji koju pokriva kraljevački Zavod za zaštitu spomenika, u restauraciju spomenika kulture biće uloženo više od 21 miliona dinara, za spomenike na teritoriji našeg grada – više od 3,5 miliona

Zahvaljujući projektima zaštite kulturnog nasleđa, koje je Ministarstvo za rad, bračka i socijalna pitanja podržalo sa 21.387.000. dinara, na teritoriji koju pokriva Zavod za zastitu spomenika kulture Kraljevo, biće izvedeni konzervatorsko-restauratorski radovi na sedam vrednih spomenika kulrure u Čačku, Vrnjačkoj Banji, Raški i Kraljevu. Realizacija ovih projekata, predviđeno je, treba da bude završena do oktobra 2017. godine, a restauraciji spomenika u gradu na Ibru namenjeno je 3.589.000 dinara.

Prema rečima Ivana Milunovića, direktora Zavoda, konzervatorsko-restauratorski radovi biće izvedeni u Aleji nosilaca spomenice 1941. godine na kraljevačkom Starom groblju, biće saniran i memorijalni prostor na Ružića brdu (poznatiji kao  «top») u Drakčićima, kao i Spomenik žrtvama fašističkog terora u Konarevu.

Na konferenciji za novinare u ovom Zavodu, arhitekta Rajko Čubrić ocenio je da je u pitanju odličan primer kako treba postupiti sa objektima koji nisu samo ono što kao memorijali predstavljaju.

– Jer, to su i dobra arhitektonska i urbanistička dela, a da i ne govorimo o značaju koji nose zbog toga što podsećaju na časove istorije – rekao je Čubrić, dodajući kako je neophodno obnoviti ih da zasijaju punim sjajem, a da pri tome bude nađen i titular koji će se tim spomenicima baviti.

Većina ovih spomenika građena je sedamdesetih godina prošlog veka. Za tih skoro pola veka, bili su prepušteni zubu vremena, večina ih je prekrivena grafitima i zarasla u korov.

Šta će sve biti restaurirano u Kraljevu?

Aleja nosilaca spomenice 1941.

Na Starom groblju u Kraljevu, u neposrednoj blizini glavnog ulaza, Opštinski odbor SUBNOR-a i Skupština opština Kraljevo 1976. podigli su Aleju nosilaca Spomenice 1941. autora arhitekte Mihajla Dimitrića. U okviru ove Aleje pohranjeni su ostaci pripadnika partizanskog pokreta koji su bili nosioci Partizanske spomenice 1941.

Sahranjivani su u pojedinačnim grobnicama, a na svakom betonskom nadgrobniku ispisano je ime i prezime umrlog, kao i njegova godina rođenja i smrti. Među njima se nalaze i posmrtni ostaci narodnog heroja Olge Jovičić-Rite (1920-1942). Za narodnog heroja proglašena je 1951. Najpre je počivala u selu Duge, da bi potom bila preneta u Kraljevo u porodičnu grobnicu Jovičića na Gradskom groblju. Od 1977. počiva u Aleji nosilaca spomenice 1941.

Na ulazu u Aleju, na dva betonska stuba postavnjen je betonski medaljona. Na spoljnoj strani medaljona nalazi se natpis Aleja spomenice 1941.dok je sa unutrašnje strane apliciran prikaz ordena Partizanska spomenica 1941.

Spomen-top u Drakčićima

U selu Drakčići, na Ružića brdu, 1964. godine, na inicijativu Saveza boraca i garnizona JNA iz Kraljeva postavljen je spomen-top kao spomenik prvom partizanskom topu. Sa ovog mesta po prvi put je dejstvovala artiljerija, u oktobru 1941. sa namerom da oslobodi Kraljevo koje je tada bilo pod vlašću nemačkog okupatora. U spomen na ovaj događaj, nekadašnja JNA slavila je 7 oktobar kao Dan artiljerije.

U neposrednoj blizini spomen-topa, Opštinski odbor SUBNOR-a Kraljevo 1952. godine otkrio je spomen-obeležje sa spomen-pločom, a natpis je posvećen drugoj Čibukovačkoj četi odreda «Jovo Kursula». Oko ovog spomen-obeležja je amfiteatar i zajedno sa spomen-topom čini uređen spomenički kompleks

Spomenik žrtvama fašističkog terora u Konarevu

Spomenik je podignut 1971. godine sa spoljne strane dvorišta Osnovne škole “Đura Jakšić“ u Konarevu, na inicijativu građana sela Konarevo i Progorelica, a posvećen je streljanim i palim borcima Čibukovačke čete i žrtvama fašističkog terora.

Osnova je izvedena od betona, dok je sam spomenik zidan pravilno rezanim kamenim elementima od crvenog trahita i peščara. Kompozicijski se sastoji od pet kvadra različite visine i dimenzija, zasvedenih kamenom “kapom”. Slobodnijom interpretacijom, spomenik podseća na kompoziciju krajputaša, međusobno isprepletanih, čiji su prodori naglašeni upotrebom kamena različitih boja. Od dekorativnih elemenata, na prednjoj strani glavnog kvadra u levom gornjem uglu nalazi se predstava zvezde petokrake crvene boje, dok se na desnom, nižem kvadru nalazi predstava koja može da predstavlja razbuktali plamen ili stilizovanu predstavu sunca. Slova na spomeniku su mesingana i dosta ih nedostaje.

Autor memorijalnog kompleksa je arhitekta Slobodan Đorđević.

Na spisku spomenika koji će biti predmet konzervatosrko-restauratorskih radova nalaze se i Spomen park u Popini (Vrnjačka Banja), Spomenn park borbe i pobede u Ćačku, kosturnica u Preljini i spomenik u Raški posvećen borcima Kopaoničkog odreda, koji su poginuli 1941. godine.