20. jul 2018.
Stručnjaci kraljevačkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture ove godine na Goliji istražuju već treći lokalitet, a sada su iznad manastira Gradac na lokalitetu Petrov krš, pronašli utvrđenje, najverovatnije iz srednjeg veka
Arheološko nalazište na Goliji na kojem ovih dana rade strućnjaci Zavoda za zaštitu spomenika Kraljevo nalazi se na oko 600 metara nadmorske visine, iznad manastira Gradac. Do samog lokaliteta nije lako stići, jer namernici moraju uzbrdo kroz trnje i granje, ali tim Zavoda svakodnevno savladava taj nepristupačni teren. Njihov izazov je izuzetno arheoloko otkriće iznad manastira Gradac.
Investitor istraživanja ovog lokaliteta na Goliji, na rezervatu biosfere je Park prirode “Golija” u okviru JP “Srbijašume”. Ivan Milunović, direktor Zavoda za zaštitu spomenika Kraljevo kaže da je ovo već treći lokalitet Parka prirode Golija na kojem oni rade ove godine.
– Radi se o fortifikaciji iz srednjeg veka koja je neposredno uz manastir Gradac. JP “Srbijašume” izdvojilo je 800.000 dinara za ova arheološka istraživanja, zato što su ovakva istraživanja jako retka u našoj zemlji – pojašnjava Milunović.
Lokalitet Petrov krš u pravoj prirodnoj oazi iznad manstira Gradac prvi put se pominje polovinom prošlog veka, kada su počela istraživanja u porti manastira Gradac.
– Starije kolege su na ovom prostoru koji je tada izgledao dosta drugačije, videle ostatke manjeg utvrđenja i građevinu u okviru tog utvrđenja. Na osnovu tih njihovih opisa mi smo rekognisicirali prostor i otvorili jednu sondu U sondi smo našli zidove koji pripadaju, najverovatnije, dvodelnoj građevini koju je starija koleginica Aleksandra Jurišić opisivala 50-ih godina prošlog veka – kaže arheolog Marija Aleksić Čevrljaković, napominjući da su otkrili i pokretni arheološki materijal koji potiče najverovatnije iz vremena gradnje samog manastira Gradac.
Značaj ovakvog istraživanja prepoznali su u Parku prirode Golija i prepoznali, ne samo finansijski, već i svakodnevnim učešćem upravnika parka u radu ekipe Zavoda na lokalitetima. Dragoljub Šekler, upravnik Parka prirode Golija kaže da im je namera bila da, pored značajnih kultirno-istorijskih spomenika koji se nalaze na Goliji, otkriju i ono što što se na Goliji nalazi u tragovima.
– Nadam se Iidaljoj saradnji sa Zavodom za zaštitu spomenika iz Kraljeva, jer smo mi kao upravljači radne jedinice Park prirode Golija koja pripada JP “Srbijašume” planirali i nastavak ovog istraživanja, i kroz ovaj, i kroz drugi program koji podrazumeva uređenje lokaliteta, uređenje pešačkih staza do same lokacije, i postavljanje informativnih tabli o samom lokalitetu – ističe Šekler.
Pored radova na lokalitetu Petrov krš, arheološka istraživanja rađena su ove godine i na Nikoljači, na području sela Rudno i u selu Binići. Tokom tih istraživanja otkrivena su i dva novčića, najverovatnije iz IV veka.
Netaknuta priroda Golije skriva u sebi još mnogo toga što bi trebalo da bude predmet arheoloških istraživanja.
. Šta je pronađeno? Gde su nalazi koji opravdavaju ovako visoko ulaganje? Kako je moguće da su arheolozi pre 63 godine “primetili” ostatke građevine pa do sada niko nije istraživao. Čitavih 6 decenija. I to iznad Gradca!? Čini mi se da je sektor kulture postao idealan za fiktivne projekte i izvlačenje novca.