„Pečenog gružanski u prostoru i vremenu“

25. januar 2018.

U okviru programa „Dani Svetog Save“, monografija Vladana Ž. Petrovića „Pečenog gružanski u prostoru i vremenu“, u izdanju Istorijskog arhiva Kraljevo, predstavljena je u svečanoj sali zgrade Gradske uprave grada u Kraljevu

Monografija predstavlja značajan doprinos proučavanju gružanskog sela Pečenog, od njegovog prvog pomena do danas. Nastala je na osnovu bogate i raznovrsne arhivske građe, dostupne literature i rezultata obimnog terenskog istraživanja. Obiluje geografskim, demografskim, istorijskim, etnografskim podacima, privrednim, društvenim, kulturnim i sportskim prilikama. Posebnu vrednost imaju rodoslovi i imenici poginulih Pečenožana u ratnim godinama IX i XX veka.

U metodološkom smislu rađena je prema „Uputstvima za proučavanje sela, porekla stanovništva i njihovih psihičkih osobina“ Jovana Cvijića, utemeljivača antropogeografske škole. Pisana je isprepletanim naučno, književno-umetničkim stilom i potkrepljena bogatim ilustrativnim materijalom.

U skladu sa posebnom delatnošću Istorijskog arhiva, a u okviru obeležavanja svetosavskih dana u našem gradu, kako je istakla direktor Istorijskog arhiva Kraljevo Vesna Milojević, Arhiv je predstavio monografiju, budući da, pored onoga što čine na terenu – prikupljanja arhivske građe, imaju obavezu da to i predstave široj publici.

– Mislim da je ovo dragoceno izdanje, budući da govori o srpskom selu – opisuje gružanski kraj, selo Pečenog. Kako živimo u vremenu kada nam sela ostaju pusta i prazna, a smatram da srpsko selo jeste osnovna ćelija srpskog naroda, srpskog društva, nadam se da ćemo i ubuduće imati slične poduhvate, koje će Istorijski arhiv podržati, jer predstavljaju očuvanje našeg nacionalnog i kulturnog identiteta – poručila je direktorka Istorijskog arhiva Kraljevo.

Autor monografije Vladan Ž. Petrović kaže da je ideja o pisanju monografije sazrevala više godina.

– Slušao sam predanja o rodnom selu, tragao za poreklom Pečenoga i Pečenožana – od koga su, otkuda su i od kada su. Tumačio reči uklesane u kamenu na pečenoškim grobljima, tim njivama Gospodnjim, proučavao naučnu literaturu, sva saznanja prenosio na papir u želji da ne budemo reka bez izvora i drvo bez korena. Iskustvo me je naučilo da je govor razgovor sa trenutkom, a pisanje razgovor sa vekovima. Monografija sadrži pet tematsko-idejnih celina, to je hronika Gruže i Pečenoga zapisana za budućnost. U njoj su sadržaji iz prošlih i sadašnjih vremena sa svim ornamentima prirodnih lepota i života ljudi iz čudesne ruže Gruže – objasnio je Petrović.

Obraćajući se na promociji knjige, gradonačelnik grada Kraljeva dr Predrag Terzić je podsetio na to da su proučavanja geografskih, antropoloških idemografskih karakteristika prostora na kome živimo započela kroz različite posetioce koji su dolazili sa strane.

– Počeli su sa Evlijom Čelebijom, nastavili se kroz XVII, XVIII i XIX vek, a to je period kada nastaju i prva značajnija dela koja govore o Srbiji i Srbima – o geografiji, istoriji, demografiji ovog područja, dela Vladimira Karića, kasnije Jovana Cvijića, Vladimira Konjikovića, koji je nastojao da napiše karakterologiju jednog novog naroda u duhu tadašnje ideologije integralnog jugoslovenstva – podsetio je gradonačelnik.

On je istakao da sva ova istraživanja imaju mnogo sličnosti i sa knjigom „Pečenog gružanski u prostoru i vremenu“, ali se ona u jednom razlikuje od njih.

– Ona je naučna – naučnost joj daju recenzenti, ali je na prvom mestu lirska monografija čoveka koji je želeo opiše svoje mesto. Započeo istraživanjem rodoslova sopstvene porodice, autor je došao do sveobuhvatnog objašnjenja jednog lepog i značajnog šumadijskog sela –r ekao je gradonačelnik i izrazio nadu da će grad Kraljevo uspeti u onome što je započeo – predstavljanje kroz kulturu i izdavaštvo.

– Pre dve godine smo uspeli da kroz projekat Zavoda za zaštitu spomenika kulture izdamo monografiju o Kraljevu Gordane Gavrić, ove godine „Sabrana dela“ Stefana Prvovenčanog. Naše ustanove moraju da nastave da izdaju i monografije koje obrađuju život i istoriju našeg sela. Mislim da se ovo delo nastavlja na delo o Popovićima, koje je napisao Tomislav Simović – kazao je gradonačelnik dr Predrag Terzić poželevši autoru Vladanu Ž. Petroviću da nastavi svoj naučni rad i da njegovi penzionerski dani budu ispunjeni daljim radom.

izvor: zvaničan sajt grada Kraljeva