Čarolija porodičnog kuvara iz prošlog veka

7. mart 2019.

Na promociji „Knjige starih kulinarskih recepata porodice Novaković“ posetioci su slušali priču o jednoj od istaknutijih starih kraljevačkih porodica, a svi su mogli da probaju torte, kolače i slana peciva spremljena po starim receptima

U Galeriji Narodnog muzeja u Kraljevu priređena je promocija „Knjige starih kulinarskih recepata porodice Novaković“. O istoriji jedne od najistaknutijih kraljevačkih porodica, koja je početkom XIX veka došla u Kraljevo, njihovom značaju za razvoj grada, kao i zdanju njihove reprezentativne kuće u ulici Cara Dušana, govorila je Violeta Cvetanoska, kustos, etnolog Narodnog muzeja Kraljevo, koja je knjigu priredila. Ona se posebno osvrnula na ljubavnu priču Radomira Novakovića i Jelene Marković, rodom iz Požarevca, koja je započela na balu u kafani „Pariz“, a krunisana brakom 5. oktobra 1930. godine. Jeleni Novaković je i pripadala beležnica sa receptima, koju je njen sin Božidar poklonio Narodnom muzeju i koja je u štampanoj formi sada dostupna javnosti. O samoj knjizi recepata Jelene Novaković, govorila je Tamara Ognjević, istoričar umetnosti i gastroheritolog, direktor „Artis centra“ u Beogradu, koji se bavi gastronomijom kao jednom od oblasti nasleđa. Ona je istakla mnoge aspekte, koju ovaj mali porodični kuvar otkriva, kao što je veliki uticaj francuske kuhinje, od postupaka u kuvanju do korišćenja namirnica. Da ispisani rukopis ukazuje na obrazovanu ženu, kojoj su dostupni složeni recepti i retke namirnice, poput pločica želatina, koji se pre 30-ih godina prošlog veka nisu mogle nabaviti u Srbiji.

Posebne gošće promocije bile su Živka Novaković, Božidareva supruga i njihova ćerka Jelena, koja je po baki dobila ime. Nakon promocije, posetioci su mogli da se posluže tortama, kolačima i slanim pecivom, spremljenim prema ovim starim receptima.

„Knjiga starih kulinarskih recepata porodice Novaković“ dostupna je u prodaji u Narodnom muzeju Kraljevo.

U beležnicu, iz prve polovine XX veka, pretežno su zapisivani recepti za slatkiše: torte, kolače, kremove, pudinge, a ređe za slana jela. Ovaj mali porodični kuvar, koji pripada istoriji privatnog života, otkriva kulturu ishrane i navike građanske klase i mnoge suptilne aspekte duha vremena, u Kraljevu, u prvoj polovini prošlog veka.

Novakovići su stara i ugledna, trgovačka, porodica, čiji su članovi istakli već tokom druge polovine XIX veka, kada je Jovan Novaković u dva mandata, 1858. i 1882. godine, bio predsednik Karanovačke opštine. Njegovi potomci su u ulici Cara Dušana, podigli 1928. spratnu, rezidencionu kuću u duhu neoklasicizma, koja spada među najlepša zdanja starog Kraljeva.

tekst i fotografije: Narodni muzej Kraljevo