Kako su se nekada slavile svadbe, koje su pesme pevale žene u selima oko Raške, kako su izgledale nošnje i koji su se običaji prenosili s kolena na koleno – sve to sabrano je u monografiji „Etnografsko nasleđe Raške: igre, pesme, obredi i nošnja“ autora Dalibora Todorovića, predstavljenoj u Narodnoj biblioteci „Stefan Prvovenčani“ u Kraljevu.
Promocija je održana povodom 15 godina rada Zavičajnog društva „Stara Pavlica“, na čiju inicijativu je događaj i organizovan.
Program je otvorila moderatorka Nataša Vuković, podsećajući da Društvo „Stara Pavlica“ počiva na ideji očuvanja zavičajnog kulturno-istorijskog nasleđa, a da je predstavljanje jedne ovakve publikacije simboličan način obeležavanja jubileja.
Predsednica Društva Danijela Milanović osvrnula se na aktivnosti i projekte koje je organizacija realizovala tokom proteklih petnaest godina.
Autor monografije Dalibor Todorović (1987) istakao je da je knjiga rezultat desetogodišnjeg istraživačkog rada. Doktor jr veterinarskih nauka i zaposlen kao klinički bakteriolog u Naučnom institutu za veterinarstvo „Novi Sad“.
Pored naučne karijere, godinama se bavi istraživanjem i očuvanjem tradicionalne kulture Raške oblasti. Od 2007. do 2017. godine sproveo je terensko istraživanje nematerijalnog kulturnog nasleđa u selima između planina Golije, Kopaonika i Rogozne, beležeći izvorne pesme, igre i običaje. Snimci prikupljenih melodija čuvaju se u Tonskom arhivu Radio Beograda.
Todorović neguje i sviranje na starim duvačkim instrumentima, svirali i klanetu, a osnovne tehnike sviranja učio je od Ljubodraga Mijajlovića iz sela Varevo kod Raške.
Dugogodišnji je član KUD „Raška“, a kao stručni konsultant sarađuje sa folklornim ansamblima i kulturnim institucijama, među kojima je i Etnografski muzej u Beogradu. Predavač je na seminarima za rukovodioce folklornih grupa u zemlji i inostranstvu.
Autor je i bogate zbirke originalnih narodnih nošnji Raške, koja broji više od stotinu primeraka, kao i kolekcije starih duvačkih instrumenata. Za svoj rad na očuvanju narodne tradicije dobitnik je više nagrada i priznanja.
Etnografsko nasleđe Raške obuhvata narodne igre, izvorno pevanje, svadbene i porodične običaje, tradicionalne nošnje i različite oblike rukotvorina, ali i svakodnevne navike koje su vekovima oblikovale život ljudi na ovom prostoru. Upravo u toj slojevitoj tradiciji prepliću se različiti kulturni uticaji, stvarajući prepoznatljiv identitet ovog kraja.
Rezultati Todorovićevog terenskog rada upoređeni su sa dostupnom etnografskom i istorijskom literaturom i dokumentarnom građom iz kulturnih institucija, pa monografija predstavlja ozbiljno istraživačko delo zasnovano na pouzdanim izvorima.
O knjizi su govorili i Milojko Milićević, urednik izdavačke delatnosti Centra za kulturu „Gradac“, izdavača ove publikacije, kao i Milorad Ostraćanin, kazivač.
Promociju su upotpunili Jovanka i Ljubo Mijajlović, čuvari tradicije iz Raške, koji su publici predstavili tradicionalne veštine sviranja na fruli, listu i na tepsiji, uz izvorno pevanje.
Danka Spasojević – M. M. D.
