Na Spomenik srpskim ratnicima u ime grada Kraljeva vence su položili predstavnici lokalne samouprave, vojske i policije. Stvaranju moderne srpske države veliki doprinos su dali i Karanovčani…
Delegacije grada Kraljeva, Raškog upravnog okruga, Vojske Srbije i Ministarstva unutrašnjih poslova, kao i društvenih organizacija položile su danas vence na Spomenik srpskim ratnicima 1912-1918. u znak sećanja na generacije onih koji su od 1804. godine stvarali modernu srpsku državu.
U temeljima te države na današnji dan, Sretenje Gospodnje, ugrađena su dva važna kamena međaša:
– 1804. godine u selu Orašcu kod Topole podignut je Prvi srpski ustanak, koji predstavlja početak oslobađanja od viševekovnog ropstva;
– 1835. godine na Velikoj narodnoj skupštini u Kragujevcu usvojen je prvi ustav moderne Srbije, nazvan Sretenjski ustav.
Podsećajući na ova dva važna događaja gradonačelnik dr Predrag Terzić je rekao:
– Ovaj dan sažima dva važna momenta u našoj istoriji: oslobođenje od viševekovnog neprijatelja koji je okupirao Srbiju, i borbu za slobode građana, koje treba da budu garantovane ustavom. Zato danas slavimo ovaj dan kao dan slobode i borbe srpskog naroda za očuvanje države i nacije.
I u vreme podizanja Prvog srpskog ustanka i u vreme donošenja Sretenjskog ustava Karanovac je bio mala varoš, ali zbog svog položaja vrlo značajna i ustanicima i ustavotvorcima. Zbog toga su Karanovčani imali značajan doprinos u oba događaja, istakao je istoričar Nemanja Trifunović iz Narodnog muzeja u Kraljevu:
– U Ustanku su učestvovale brojne narodne starešine iz okoline tadašnjeg Karanovca: znameniti megdandžija i junak Jovo Kursula iz Cvetaka, Radosav Jelečanin iz Mataruga, Jačim Šućur iz Gračaca, pop Nikola Kostić iz Mrsaća… sve su to bili predvodnici naroda koji su učestvovali i u čuvenom Boju na Karanovcu. Karanovac je oslobođen juna 1805. i sve do 1813. bio je u rukama ustanika kao značajno utvrđenje na prostoru današnjeg Pljakinog šanca. Njime su upravljali najpre kapetan Radič Petrović, a zatim Antonije Ristić Pljakić, vojvoda i Karađorđev zet.
Uporedo sa oslobađanjem teritorija u okviru Beogradskog pašaluka, ustanici su počeli i da grade elemente države, kao što je Praviteljstvujući sovjet, kao preteča moderne vlade i popečiteljstva, kao začeci ministarstava.
Istoričar Trifunović je istakao da su Karanovčani imali predstavnike i na Velikoj narodnoj skupštini na Sretenje 1835. kada je usvajan prvi ustav, bili su to Stevan Novaković, iz čuvene trgovačke porodice Novakovića, i Mihailo Radojević iz samailske kapetanije.
Današnji događaj na Trgu srpskih ratnika jedini je vid obeležavanja Dana državnosti u Kraljevu ove godine, a zbog epidemije kovida, rekao je gradonačelnik i saglasio se sa komentarom novinara da je to svečani datum koji treba obeležiti i prigodnim pratećim programimakada uslovi budu dozvolili.
O tekovinama Prvog srpskog ustanka i Sretenjskog ustava, kao i o temeljnim vrednostima ugrađenim u nastanak moderne srpske države, čitajte u tekstu Dr Dejan Antić: Sloboda i demokratija su najuzvišenije srpske vrednosti.
Sretenje Gospodnje se, kao verski praznik slavi u sećanje na dan kada je Bogorodica prvi put uvela u hram novorođenog Hrista da ga posveti Bogu.Bio je to prvi susret Boga i čoveka pod svodovima jerusalimskog hrama. Sretenje je jedan od 12 najvećih praznika hrišćanstva. Narodno verovanje je da se na današnji dan susreću zima i leto. Veruje se da na Sretenje mrazevi popuštaju, a priroda se sprema za lepše vreme i dolazak proleća i leta.
R. Vesković
