Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije saopštilo je da je ove godine praćeno 29 parova orlova krstaša, a do sada je odnegovano 25 mladunaca, ali – ljudi ih i dalje ugrožavaju
Sa 29 gnezdećih parova i 25 do sada odnegovanih mladunaca, ovo je najuspešnija sezona gnežđenja orlova krstaša u Srbiji od početka njihovog sistemskog praćenja i aktivne zaštite, saopštilo je Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije (DZPPS).
Orao krstaš, kritično ugrožena i strogo zaštićena grabljivica, pre samo devet godina bio je na ivici nestanka u našoj zemlji. Godine 2017. na severu Srbije gnezdio se samo jedan par, a tada su počele i prve mere aktivne zaštite ove vrste.
Posle višemesečnog pretraživanja terena pogodnih za gnežđenje, praćenja poznatih parova i beleženja gnezdilišnih aktivnosti koje krstaši započinju već u februaru, stručnjaci i volonteri DZPPS zabeležili su najuspešniju sezonu do sada.
Tokom 2026. godine praćeno je 29 teritorijalnih parova, od kojih je 27 započelo gnežđenje. Uspešno se gnezdilo 16 parova, a registrovano je 25 mladunaca koji bi trebalo da polete do sredine jula.
U poređenju sa prošlom godinom, kada je registrovano 19 parova i 14 mladunaca, zabeležen je značajan porast populacije i uspeha gnežđenja.
– Ne samo da se nalaze na našem nacionalnom grbu, već su krstaši postali i simbol zaštite prirode u Srbiji, pokazatelj mogućeg optimizma za sva slična ugrožavanja prirode. Krstaši sada imaju i svoju publiku, koja sa nestrpljenjem čeka rezultate, piše i pita koliko ima parova, ali veliki rad je potreban da bismo uopšte saznali te naizgled jednostavne brojeve – kaže Milan Ružić, izvršni direktor DZPPS-a.
Populacija orlova krstaša i dalje se širi, pre svega u Banatu, duž toka reke Tise i prema granici sa Rumunijom. Ove godine prvi put su zabeleženi parovi i aktivno gnezdo u južnoj Bačkoj, gde se ova vrsta nije gnezdila decenijama.
I pored dobrih rezultata, opstanak krstaša i dalje je nesiguran. Iz DZPPS upozoravaju da je kod najmanje četiri para ove godine došlo do napuštanja gnezda ili legla zbog uznemiravanja od strane ljudi.
Približavanje gnezdima i dugotrajan boravak u njihovoj blizini među glavnim su pretnjama ovoj vrsti, zbog čega Društvo apeluje na građane da ne uznemiravaju orlove i da svako ugrožavanje strogo zaštićenih vrsta i njihovih staništa prijave nadležnim institucijama.
– Rezultati pokazuju napredak, ali i dalje postoji potreba za oprezom. Uništavanje staništa, seča starih stabala, gubitak plena, trovanja ptica, stradanja na dalekovodima i uznemiravanja mogu imati direktan uticaj na uspeh gnežđenja – dodaje Ružić.
U narednom periodu, dok su mladunci još u gnezdu, planirano je prstenovanje određenog broja mladunaca i postavljanje uređaja za satelitsko praćenje.
Ovogodišnje aktivnosti praćenja orlova krstaša finansijski je podržala avio-kompanija Prince Aviation, a njihovo sprovođenje, kako navode iz DZPPS, ne bi bilo moguće bez velikog broja volontera, saradnika i članova Društva.
